خانه / جزوات آموزشی / خلاصه و برگزیده کتاب «تاریخ تیموریان و ترکمانان» دکتر حسین میرجعفری

خلاصه و برگزیده کتاب «تاریخ تیموریان و ترکمانان» دکتر حسین میرجعفری

مشاهده: 2524 بار

سلام دوباره به همه داوطلبان کنکور کارشناسی ارشد و دکتری رشته تاریخ! امیدواریم که در راه رسیدن به اهداف خود همواره موفق باشید.

تاریخ تیموریان و ترکمانان میرجعفری

جزوه ای که در این پست آماده کرده ایم در باره تیموریان و ترکمانان (آق قویونلو و قرا قویونلو) است. این مبحث شامل خلاصه و نکات کلیدی کتاب تاریخ تیموریان و ترکمانان نوشته دکتر حسین میر جعفری است.

مطالب مطرح شده در جزوه:

موقعیت سیاسی ماوراءالنهر و چگونگی به قدرت رسیدن تیمور

حوادث سیاسی و نظامی دوره حکومت تیمور

خصال تیمور و ساختار سیاسی، اجتماعی، نظامی و درباری حکومت وی

جانشینان تیمور و فروپاشی سلسله تیموریان

شکوفایی هنر در عصر تیموریان

فرهنگ و مشاهیر علم و ادب در عصر تیموریان

وقایع نویسی و تاریخنگاری در عصر تیموریان

دین و مذهب و تصوف در عصر تیموریان

روابط خارجی تیموریان

ساختار اجتماعی، اداری و اقتصادی دولت تیموریان

ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو

تاریخ سیاسی قراقویونلوها

فرهنگ و تمدن ایران در عصر قراقویونلوها

چگونگی به قدرت رسیدن آق قویونلوها

آق قویونلوها در اوج قدرت

حکومت آق قویونلوها در سراشیبی سقوط

 

تاریخ تیموریان و ترکمانان

قسمتی از مطالب جزوه: وقایع نویسی و تاریخنگاری

قسمتی از مطالب جزوه: وقایع نویسی و تاریخنگاری

تاریخ­نویسی عصر تیموریان در مقایسه با تاریخ­نویسی عصر ایلخانان دارای ارزش کمتری است، چرا که در هیچ دوره از ادوار فرهنگی ایران فن تاریخ­نویسی مانند عصر ایلخانان پیشرفت نکرد. فرق عمده روش و اسلوب تاریخنگاری تیموری با ایلخانی در این است که تاریخنگاری در عصر ایلخانی به نهایت درجه از طمطراق و تکلف و خودنمایی رسیده بود، که تاریخ وصّاف را به عنوان نمونه می­توان نام برد. اما تیمور خواهان روشی ساده و مفهوم همانند بیان داستانی ساده برای افراد با تحصیلات پایین بود.

 

معروفترین مورخان و آثار تاریخی عصر تیموری:

مولانا نظام الدین شامی: او در اولین سفر تیمور به بغداد (در یورش پنج ساله) در آن شهر ساکن و شاهد تصرف بغداد توسط تیمور بود. به درخواست تیمور شروع به نوشتن فتوحات تیموری کرد و در سفرها همراه او بود. نام کتاب او ظفرنامه است که به تیمور اهدا شد.

شرف­الدین علی یزدی: از دیگر مورخان عصر تیمور است و کتابی وی ابتدا فتح نامه نام داشت که بعد به نام «ظفرنامه یزدی» مشهور شد. شرف الدین این کتاب را به دعوت و تشویق ابراهیم سلطان، پسر شاهرخ و والی فارس نوشت. این کتاب مربوط به زندگانی تیمور صاحبقران و سلطنت خلیل، نوه تیمور و رقیب شاهرخ است.

شرف­الدین یزدی از ظفرنامه شامی به عنوان پایه کار خود استفاده کرده است. به قول ادوارد براون، ظفرنامه او در واقع همان ظفرنامه شامی است.ظفرنامه یزدی اثر نخستین، یعنی ظفرنامه شامی را از اعتبار انداخت.

تاج الدین سلمانی: شاهرخ دو نفر از دانشمندان عصر خود را مأمور نوشتن تاریخ و ثبت و ضبط وقایع آن ایام نمود که یکی از آنها «تاج­الدین سلمانی» بود. او اثری نوشت که «شمس­الحسن» نام دارد و وقایع سال­های ۸۰۶ تا ۸۱۱ را در بر دارد.

حافظ ابرو: دیگری عبدالله بن لطف­الدین بن عبدالرشید ملقب به حافظ ابرو است که یکی از مورخان بزرگ و نامی ایران به شمار می­آید. وی ابتدا در خدمت تیمور و به عنوان شطرنج باز مشهور همبازی مورد علاقه پادشاه گورکانی بود و مقام مورخی را بعدها در دربار شاهرخ به او دادند.

برخی از مورخان عصر تیموری مانند عبدالرزاق سمرقندی و خواندمیر از کتاب حافظ ابرو استفاده کرده­اند و می­توان حافظ ابرو را پیشرو تاریخنگاران عصر تیموری به حساب آورد.

کتاب بزرگ حافظ ابرو در زمینه تاریخ، «مجمع التواریخ السلطانیه» نام دارد که به چهار تقسیم می شود. جلد اول درباره پیامبران قدیم و افسانه­های ایران باستان است. جلد دوم درباره زندگی پیامبر(ص) تا تصرف بغداد توسط هلاکو و تاریخ خلفاست و جلد سوم در مورد تاریخ ایران در دوره سلجوقیان تا دوره مغول است. اما جلد چهارم که به «شاهزاده بایسنقر» اهدا شده است و نام جداگانه «زبده التورایخ بایسنقری» دارد شامل دو قسمت است: قسمت اول تاریخ زندگانی و حوادث زمان تیمور تا مرگ وی و تاریخ ایران و ترکستان و قسمت دوم تاریخ دوره شاهرخی تا سال ۸۳۰هـ. .

معین­الدین نطنزی: کتاب دیگری که از نظر مأخذ و منابع تاریخ دوره تیموری اهمیت دارد، «منتخب التواریخ معینی» منسوب به معین­الدین نطنزی است این کتاب شامل وقایع عالم از زمان هبوط آدم تا مرگ تیمور یعنی سال ۸۰۷ است.

کتاب معزالانساب فی شجره الانساب در سال ۸۲۰ به فرمان شاهرخ نوشته شد و حاوی شجره­نامه تیمور و خاندان چنگیز و در واقع همان شجره نامه موجود در جامع­التواریخ رشیدی است که اجداد خاندان تیموری را به آن متصل ساخته­اند.

مطلع­السعدین و مجمع­البحرین به قلم مولانا کمال­الدین عبدالرزاق سمرقندی یکی از منابع مهم این دوره است. موضوع کتاب مطلع­السعدین حوادث ایران در فاصله سال­های ۷۰۴ تا ۸۷۳ یعنی از تاریخ تولد ابوسعید ایلخانی تا تاریخ وفات ابوسعید تیموری است. حوادث سال­های ۸۷۴ و ۸۷۵، یعنی فاصله کشته شدن ابوسعید و جلوس سلطان حسین بایقرا را نیز در بر می­گیرد.

روضه الصفا و حبیب السیر: در اواخر عصر تیموریان با حمایت امیر علیشیرنوایی وزیر دانشمند تیموریان دو اثر مهم تاریخ عمومی به وجود آمد: کتاب روضه الصفا فی سیرت الانبیاء و الملوک و الخلفاء تألیف محمد بن خاوند شاه بن محمود، معروف به میرخواند است و کتاب دیگر حبیب السیر فی اخبار افراد بشر تألیف غیاث­الدین مشهور به خواندمیر است.

کتاب روضه­الصفا به هفت جلد تقسیم شده و جلد هفتم آن درباره سلطان حسین بایقرا است و مجلدات پنجم و ششم و هفتم این کتاب شامل تاریخ مفصل تیموریان است و از منابع مهم این دوره به حساب می­آید.

خواندمیر ابتدا مورد توجه امیر علیشیرنوایی قرار گرفت و پس از مرگ او به خدمت بدیع­الزمان میرزا، فرزند سلطان حسین بایقرا درآمد و پس از انقراض تیموریان به دست صفویان، به هندوستان کوچ کرد و تا زمان مرگش در خدمت همایون باقی ماند.

حبیب­السیر خواندمیر به نام «خواجه حبیب­الله ساوجی» وزیر خراسان تألیف شده است و عنوان حبیب­السیر بر آن، حکایت از همین موضوع می­کند. این کتاب یک تاریخ عمومی مفصل است و به ویژه از جهت حوادث اواخر عهد تیموریان و وقایع دوره حکومت شاه اسماعیل اول صفوی تا سال ۹۳۰ مرجعیت و اهمیت تمام دارد.

آثار دیگر خواندمیر: مأثرالملوک، خلاصه الاخبار، دستورالوزراء.

روضات الجنات: یکی از معروفترین منابع محلی درباره حوادث دوران تیموری، کتاب روضات الجنات فی اوصاف مدینه هرات تألیف معین الدین محمد زمجی اسفزاری است.

از منابع منظوم دوره تیموری، تمرنامه هاتفی یا تاریخ تیمور هاتفی است. محمد قاسمی جنابادی یا گنابادی نیز زندگانی شاهرخ را به شعر توصیف کرده است.

تقریباً تمام منابع دوران تیموری یا به دستور فرمانروایان این سلسله یا شاهزادگان و امیران تیموری نوشته شده و تنها اثری که خارج از چهارچوب این تعهدات و تشریفات قرار دارد کتاب «عجایب المقدور فی اخبار تیمور» است که به زبان عربی نوشته شده است. نویسنده این کتاب عربی احمد بن محمد بن عبدالله معروف به ابن عربشاه است. وی در این کتاب، به سبب آنکه از تیمور ناخرسند بود و با مخالفان او پیوند داشت با لحنی پر از خشم و اعتراض بر اعمال او نکته گیری کرده و به شدت تمام او را مورد انتقاد قرار داده است.

با مطالعه آثاری مانند، تذکره­الشعرای دولتشاه سمرقندی، تذکره مجالس النفائس امیر علیشیرنوایی، نفحات­الانس جامی و غیره می­توان اطلاعاتی از اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این دوران به دست آورد.

ادب ترکی در اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم و با ظهور شاعران و نوسندگان بزرگی مانند امیر علیشیرنوایی و ظهیرالدین محمد بابر اوج گرفت. امیر علیشیر  که در شعر ترکی به «نوایی» تخلص می­کرد در حقیقت کسی است که تا پایان این عهد شعر ترکی را به حد اعلای کمال خود رساند.

عصر تیموریان از نظر کمیت درخشانترین ادوار ادبی ایران است اما از نظر کیفیت دوره انحطاط ادبی و تنزل شعر فارسی بود. نیمه دوم قرن هشتم هجری که با دوره سلطنت تیمور منطبق است شاعران برجسته­ای وجود داشتند مانند: حافظ، سلمان ساوجی، عماد فقیه کرمانی و عبید زاکانی. جامی بزرگترین شاعر دوره تیموری است و با سلطان حسین بایقرا نیز روابط نزدیکی داشته است.

نوع فایل: پی دی اف              تعداد صفحات: ۵۰

قیمت: ۵۰۰۰ تومان                 دانلود سه صفحه اول- تیموریان

50,000 ریال – افزودن به سبد خرید
لینک دو:

http://s5.picofile.com/file/8161650168/shetab.png

در صورت بروز مشکل به ما اطلاع دهید.

با آرزوی موفقیت روزافزون

مطلب پیشنهادی

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام)

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام)

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام) به تفکیک سلسله ها ویژه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.