خانه / جزوات آموزشی / خلاصه و نکته های کتاب «مبانی علم تاریخ» حسین مفتخری

خلاصه و نکته های کتاب «مبانی علم تاریخ» حسین مفتخری

مشاهده: 1625 بار

کتاب «مبانی علم تاریخ» نوشته دکتر حسین مفتخری است.

این کتاب تألیفی قابل فهم از مهم‌ترین مباحث مربوط به اصول و مبانی علم تاریخ برای دانشجویان اهل تاریخ که برای نخستین‌بار با این موضوع روبه‌رو می‌شوند فراهم کند، است.

نویسنده کتاب در این زمینه در مقدمه کتاب می‌نویسد: دانش تاریخ مانند بعضی علوم اجتماعی دیگر جوان و جدیدالتأسیس نیست و همه اصول و مبانی آن در دوره معاصر شکل نگرفته است. تاریخ در هیأت سنتی خود در کشور ما دانش و معرفتی شناخته شده بود، ولی در دوره معاصر تحت تأثیر بینش‌ها، روش‌ها و مکاتب تاریخ‌نگاری نوین غربی قرار گرفت.

این کتاب برای درسی با عنوان «مبانی علم تاریخ» در مقطع کارشناسی رشته تاریخ تنظیم و تدوین شده است، اما به نظر می‌رسد برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد گرایش‌های مربوط به رشته تاریخ نیز خالی از فایده نباشد.

کتاب «مبانی علم تاریخ» در ۱۲۷ صفحه به کوشش سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) منتشر و در اختیار دانشجویان و علاقه‌مندان تاریخ قرار گرفته است.

فهرست مطالب

فصل اول- تعاریف و مفاهیم

فصل دوم- کلیات فلسفه نظری تاریخ

فصل سوم- کلیات فلسفه علم تاریخ

فصل چهارم- علمیّت تاریخ

فصل پنجم- معرفت شناسی تاریخی

فصل ششم- روش شناسی تاریخی

فصل هفتم- تبیین در تاریخ

فصل هشتم- علیّت و پیش بینی در تاریخ

انتظار از تاریخ

 

قسمتی از مطالب جزوه: مهم ترین فیلسوفان نظری تاریخ

قسمتی از مطالب جزوه: مهم ترین فیلسوفان نظری تاریخ

مهمترین فیلسوفان نظری تاریخ و آراء ایشان

اگوستین: سنت آگوستین، نظریه­ای دینی از فلسفه تاریخ ارائه داده است. او مسیر این جهان را مبارزه بین شهر خاکی و شهر آسمانی می داند که سرانجام مشیت الهی به رستگاری بشر می انجامد.

ابن خلدون: از نظر ابن خلدون تغییر و تحول در جهان عناصر، امری طبیعی به حساب می آید. او به تحولات سیاسی توجه داشته است و در این راستا درباره کیفیت ظهور و زوال دولتها با تفصیل بیشتری بحث می­کند.

مراحل رشد و زوال دولت شهرها بر اساس عقاید ابن خلدون عبارتند از: ۱- مرحله پیروزی؛ ۲- مرحله خودکامگی؛ ۳- مرحله آسودگی و آرامش؛ ۴- مرحله خرسندی و مسالمت جویی؛ ۵- مرحله اسراف و تبذیر.

ویکو: ویکو معتقد بود که الگو یا تاریخ آرمانی جاودانه­ای وجود دارد که تاریخ هر ملتی در طی ظهور، بلوغ، ترقی، انحطاط و سقوط خود، مسیر آن را می پیماید. جوامع از دید ویکو، از سه مرحله متوالی می­گذرند: ربانی(الهی)، قهرمانی(پهلوانی) و انسانی(مردمی). وی مسیر تاریخی هر جامعه را یک حرکت مارپیچی می­داند.

هگل: تاریخ از دیدگاه هگل، تاریخ اندیشه و تفکر تاریخی است.  او هدف اصلی تاریخ را دستیابی انسان به اختیار و آزادی می­داند. آزادی انسان، عبارت است از آگاهی و هوشیاری او نسبت به ضرورت جریان حوادث تاریخی.

بر اساس نظر هگل، شناخت تاریخی تکراری نیست، تاریخ در خط مستقیم و به صورت مارپیچی حرکت می­کند. نیروی اصلی حاکم بر جریان تاریخ، عقل است و وقوع هر حادثه در تاریخ، معلول اراده انسان است.

هگل، انسانهای هندی و چینی کهن را «مردمی غیر تاریخی» بر می­شمارد یعنی کسانی که در بند استبداد بوده­اند. او تمدن ایران قدیم را نخستین جوانه­ های آزادی بر پیکره اندیشه متعالی می­شمارد. اما پس از طلوع رنسانس و ظهور حکومت پارلمانی و خصوصاً در دولت پروس معاصر هگل، اندیشه جهانی به اوج آزادی خود رسیده است.

مارکس: مارکس از الگوی دیالکتیک تاریخ، تفسیر دیگری ارائه کرد. در نگرش دیالکتیک تاریخ، تناقضهای موجود در یک مرحله رشد می کند و سرانجام به زایش مرحله دیگر می رسد و رفع می شود. آنچه بر فرایند تاریخ حاکم است و جهت و هدف آن را تعیین می­کند، روشهای مختلف تأمین معیشت انسان است. عوامل بنیادی در حرکت تاریخ، مناسبات تولیدی بین افراد جامعه است.

از نظر مارکس منشأ پویایی یا حرکت تاریخ، تعارضاتی است که در نتیجه دگرگون شدن وسایل تولید و مناسبات تولیدی روی می­دهد. مارکس نیز قائل به نظریه خطی بود. او باور داشت که تاریخ از پنج مرحله می گذرد: ۱- کمون اولیه یا مرحله اشتراکی؛ ۲- برده­داری؛ ۳- فئودالیسم؛ ۴- سرمایه داری(بورژوازی)، و ۵- سوسیالیسم یا کمونیسم.

پاسخ مارکس به سؤالات فلسفه نظری تاریخ چنین است:

۱- تاریخ به طرف جامعه بی طبقه سیر می کند.

۲- محرک این حرکت، رشد ابزار تولید و نزاع طبقه نوخاسته با طبقه کهن است.

۳- مراحل مختلف تاریخ، ادوار پنج گانه فوق الذکر است.

اشپنگلر: او هر جامعه­ای را مثل موجود زنده­ای می انگارد که دوره های جوانی، کهولت و انحطاط را طی می­کند. در نظر وی ترقی در خط مستقیم امتداد ندارد و سیر تاریخ ادواری است.

از نظر اشپنگلر، تمدنها چهار دوره را طی می­کنند:

۱- ایام کودکی؛ ۲- مرحله جوانی تمدنها؛ ۳- دوران بلوغ تمدنها؛ ۴- زمستان تمدنها.

توین­ بی: توین­ بی با مطالعه تاریخ انسان به این نتیجه رسید که در طول تاریخ، بیست و سه تمدن تا به حال ظهور کرده و از بین رفته اند. تحقیقات بعدی او، این تمدنها را به سی و هفت تمدن رساند. به نظر توین­ بی، تاریخ، حاصل جمع تمدنهاست. مراد توین ­بی از تمدن، همان جامعه است.

از نظر توین­ بی تاریخ یک حرکت دوری است. او سه نشانه مهم عبور یک جامعه را به جامعه­ ای دیگر، این موارد برمی شمارد: به وجود آمدن دولتی بزرگ، به وجود آمدن دینی بزرگ و هجوم مهاجمان.

نوع فایل: پی دی اف                تعداد صفحات: ۲۲

قیمت: ۱۸۰۰ تومان                    دانلود سه صفحه اول

18,000 ریال – افزودن به سبد خرید
لینک دو:

در صورت بروز مشکل اطلاع دهید

مطلب پیشنهادی

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام)

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام)

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام) به تفکیک سلسله ها ویژه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.