خانه / تاریخ ایران / تاریخ ایران اسلامی / 15- قاجاریه / خلاصه کتاب: «رسائل مشروطیت: مشروطه به روایت موافقان و مخالفان»

خلاصه کتاب: «رسائل مشروطیت: مشروطه به روایت موافقان و مخالفان»

مشاهده: 2810 بار

کتاب رسائل مشروطیت که نام کامل آن رسائل مشروطیت (۱۸ رساله و لایحه درباره مشروطیت) است، به کوشش غلامحسین زرگری نژاد تألیف شده است. در این کتاب رساله های موافقان(مشروطه خواهان) و مخالفان(مشروعه خواهان) مشروطه در ایران و دلایل و استنباط های هر یک در سالهای تشکیل نهضت مشروطیت مورد بررسی قرار گرفته است. در زیر رساله های دو گروه مشروعه خواه و مشروطه خواه آورده شده است.

نمونه رساله مشروعه خواهان و مشروطه خواهان

نمونه رساله مشروعه خواهان و مشروطه خواهان

رساله­ های مشروعه خواهان

۱- کشف­ المراد من المشروطه و الاستبداد: نویسنده این رساله محمدحسین بن علی­ اکبر تبریزی از علمای همفکر و همراه با علمای مشروعه خواه است.

۲- تذکره الغافل و ارشاد الجاهل: نویسنده این اثر معلوم نیست، از جمله رسائل مهم مشروعه‏ خواهان خوانده شده است که انتقاداتی علیه مشروطه و مشروطه‏ خواهان در خود دارد.

۳- حرمت مشروطه: تألیف شیخ فضل­ الله نوری از رسایل مشهوری است که شیخ شهید درباره علل موافقت اولیه با مشروطیت و مخالفت ثانویه خود با آن سخن می‏راند.

۴- … ادامه در فایل قرار داده شده در انتهای مطلب.

رساله­ های مشروطه خواهان:

۱- الئالی المربوطه فی وجوب المشروطه: این رساله تألیف شیخ محمد اسماعیل محلاتی غروی یکی از آثار سیاسی پربرگ است.

۲- کلمه جامعه شمس کاشمری: تألیف فاضل خراسانی ترشیزی در معنای شورا و مشروطه و مجلس و توافق مشروطیت با قانون اساسی به رشته تحریر در آمده است.

۳- بیان معنی سلطنت مشروطه و فوائدها، نوشته عمادالعلماء خلخالی الاصل و مجاور نجف اشرف، یکی دیگر از رسائلی است که در تبیین و دفاع از مشروطیت قبل از استبداد صغیر، در ۲۵ شوال ۱۳۱۵ در دارالخلافه تهران تحریر یافته است.

۴- سؤال هایی دائر بر مشروطیت که مؤلف آن ناپیداست و از علمای تبریز بوده، مکتوبی است در دفاع از مشروطیت.

۵- کلمه حق یرادبها الباطل، کوشش دیگری است در دفاع از مشروطیت و محاجه‏ای است با حاج میرزا حسن مجتهد تبریزی، در مخالفت با مشروعه خواهی او و به سود مشروطه‏ طلبی. وی در این اثر به انتقاد ازعمل مشروعه‏ خواهان و دفاع آنان از سلطنت استبدادی می‏ پردازد.

۶- قانون مشروطه مشروعه ، تألیف عالم مجاهد سید عبدالحسین لاری یکی دیگر از رسائلی است که در دفاع از مشروطیت تالیف شده است و قبل از تعطیل شدنِ مجلس نوشته شد و به دفاع از شورای ملی و قدرت مجلس می‏ پردازد.

۷- رساله قانون در اتحاد دولت و ملت، به قلم مرحوم حاج سید عبدالحسین لاری، رساله دیگری از ایشان است در دفاع از قانون و مشروطیت.

۸- … ادامه در فایل قرار داده شده در انتهای مطلب.

توضیحات مربوط به کشف المراد:

کشف­ المراد من المشروطه و الاستبداد: محمدحسین بن علی­اکبر تبریزی

به خلاف تمامی مشروعه خواهان که در دوره مهاجرت به حضرت عبدالعظیم، در مقابل مشروطیت و طرح عقاید واقعی خود موضعی احتیاط آمیز پیش گرفته بودند، علی اکبر تبریزی نماینده یک جناح از مشروعه خواهان، در حالی که مرحوم نوری و یارانش در حضرت عبدالعظیم تحصن کرده بودند به نگارش و نشر رسانه کشف­ المراد پرداخت و در آنجا آشکارا از مباینت مشروطیت با شریعت سخن گفت و در پایان انتقاد از مشروطیت به طرح نظریه مشروعه مبادرت ورزید. اعتراضات اساسی علی­ اکبر تبریزی از این قرار بود:

۱- اخذ مالیات که توسط مجلس به تصویب رسیده مبنایی جز ظلم ندارد؛ ۲- افزودن تفاوت عمل به اصل مالیات و اخذ آن خلاف شرع و ظلم است؛ ۳- گرفتن گمرک خلاف شرع است؛ ۴- موقوف داشتن تیول، تسعیر جنس و یا تخفیف، خلاف شرع و ظلم است.

۵- در موضوعات عرفیه که عبارت از صغرویات باشد، تقلید جایز نیست. بنابراین در اطاعت از مشروطه نباید به حکم مراجع نجف اعتنا کرد؛ ۶- وجود قوای مقننه و مجریه در مملکت اسلامی حرام و خلاف شریعت است؛ ۷- مشروطه از اول وضع سلطنت گرفته تا آخر قوانین و جزئیات خلاف شرع انور است؛ ۸- نرخ­گذاری بر روی اجناس، پول چراغ و تنظیف از مردم گرفتن که حکم مجلس است حرام و خلاف شرع است؛ ۹- سرشماری آدم و حیوان و اینکه حکماً باید پنیر سیری سه شاهی و زغال منی یک هزار و برنج به سه قرن فروخته شود، خلاف شرع است.

مؤلف در انتهای رساله خویش تحت عنوان مشروعه، به معرفی این اندیشه و طرح حکومت خویش پرداخته و درباره آن چنین می­ نویسد: وقتی که مخالف بودن مشروطه و معموله یعنی استبداد با میزان شرع شریف هر دو معلوم گشت، پس چاره منحصر است که کردار و گفتار هر دو باید موافق با شرع احمد مختار باشد تا نتایج مودعه عاجله و آجله او نمودار آید و راه او عبارت است از اینکه اولاً در صورت امکان اقلاً یک نفر مجتهد اعلم و عادل، اگر پیدا نشد، جمعی از عدول اهل علم را مقتدا قرار داده و احکام شرعیه را از معاملات و حدود و سیاسیات از ایشان اخذ کرد.

مؤلف کشف­ المراد، وقتی بر اساس رهنمود فوق تکلیف أخذ احکام شرعیه را مشخص می­کند و آن را در دوره غیبت به عهده مجتهد اعلم، یا شورای مجتهدین عادل قرار می­دهد، سپس تکلیف قوه مجریه و حاکمیت سیاسی را نیز به شکل زیر معین می­ دارد و می­نویسد: حاصل کلام و فذلکه مرام آن که در دول مشروطه روی زمین چون احکام الهیه وافر و کافی به وقایع جزئیه و سیاسیه مدنیه در میان خود ندارند لابدند مجلس پارلمنت، مرکب از اعضا و علما تربیت دهند و صلاح ملک و ملت را به اکثریت آرا دست آرند. به عبارت مختصر دو مجلس لازم دارند، یکی مقننه که تشخیص قانون نماید و دیگری قوه مجریه که همان قانون را در مملکت مجری دارد. اما ما اهل اسلام و ایمان چون احکام شرعیه وافی و کافی داریم. لهذا احتیاج به قوه مقننه نداریم، زیرا شاه و رعیت، همه خود را تابع شرع می­دانیم و مخالفت او را تجویز نمی­کنیم و قوه مجریه عبارت از سلطان و اعوان ایشان است. نویسنده، پس از معین کردن وظایف هر کدام از دو قطب قدرت در نظام مشروعه، می­نویسد که چون برای اجرای قانون، مرکز نظارتی لازم است که امر نظارت بر اجراء را داشته باشد، می­توان برای این منظور، مجلس نظارتی به نام سنا تشکیل داد «مرکب باشد از خانواده­ های بزرگ مملکت متدین و عالم متبحر و سیاسی­دان و صلاح بین و بی غرض که وجهه همت آنها معرف باشد بر این که ناظر باشند به فعال اهل مملکت از اولیای دولت گرفته تا برسد به امنای ملت و قاطبه رعیت. در هر جا که دیدند مخالفت عدل و شریعت از کسی سر می­زند، مانع شده بی ملاحظه نگذارند و در اجرای امر به معروف و نهی از منکر خودداری ننمایند.»

توضیحات مربوط به اللئالی المربوطه فی وجوب المشروطه:

الئالی المربوطه فی وجوب المشروطه: تألیف شیخ محمد اسماعیل محلاتی غروی

الف- تقسیم­ بندی حکومت­ ها از دیدگاه مرحوم محلاتی:

ایشان نخستین عالم مشروطه خواهی است که در مقدمه سخن خود در اثبات مشروعیت مشروطه به تقسیم­بندی انواع حکومت­ها می­پردازد که به عقیده محلاتی از دو شکل زیر بیرون نیستند: ۱- سلطنت مشروطه محدوده؛ ۲- سلطنت مستقله و پادشاهی بالانفراد.

سلطنت اخیر از دیدگاه محلاتی به دو نوع فرمانروایی یا سلطنت قابل تقسیم است: ۱- سلطنت مستقله و بالانفراد انبیا و ائمه؛ ۲- سلطنتت مستقله مستبده.

شالوده و بنای مشروطه محدوده از دیدگاه محلاتی این است که « فواید عامه و منافع کلیه سیاسیه و آنچه موجب صلاح و رشاد و باعث تمدن و عمران مملکت است، به مجموع سکنه آن مملکت متعلق باشد و به همه آنها رجوع کند». به عقیده او وقتی مصالح و مضار حکومت مشروطه به مردم راجع و مربوط است: بنابراین لازم است تا در چنین حکومتی از جانب مردم و از سوی جمهور، امنایی تعیین گردد که از طریق مشورت در جهت جلب منافع عمومی و دفع زیان­ها بکوشند. از آنجا که پادشاه در نظام مشروطه وظیفه اجرای مصوبات امنا و مردم یا همان نمایندگان مجلس شورا را دارد، بنابراین می­توان گفت که مقصود از اشتراط سلطنت، محدود کردن قلمرو اعمال قدرت شاه و مقید کردن روشهای خودسرانه و بدون قید دستگاه پادشاهی به قیود و حدودی است که به نظر عقلا و سیاسیون مملکت به حال مردم مفید بوده و سبب قوام مملکت و ازدیاد قدرت و شوکت دولت و ملت می­گردد.

بر اساس تفسیر محلاتی از شق نخست سلطنت مستقله بالانفراد، علی­رغم تعلق همه مملکت و مصالح و منافع آن به مردم، حق نظارت در امور سیاسیه ملکیه، به ایشان راجع نیست تا آنان این حق را به وکلای خویش ارجاع کنند. به عقیده محلاتی حق نظارت در این نوع سلطنت از وظایف سلطنت است نه مردم و اگر در این نوع از حکومت در برخی امور مشورتی صورت گیرد این مشاورت به معنای شناختن حقی برای مردم نیست بلکه فقط از حوزه اختیار حاکم صحبت می­کند. بنا به تصریح مرحوم محلاتی این نوع از سلطنت از قبیل ولایتی است که در شرع برای اوقاف عامه و امثال آن مقرر گردیده است. ریاست انبیا و خلافت اوصیا و ائمه نیز از قبیل همین نوع سلطنت است. حاکم و پادشاه در این نظام عقل علمی و عملی را در خود جمع کرده و خالی از لغزش و خطا و در یک کلام معصوم است.

شق دوم از سلطنت مستقله بالانفراد، سلطنتی است که از آن به سلطنت مستقله مستبده تعبیر می­شود. در این سلطنت نه مردم دارای حقوق و منافعی به رسمیت شناخته شده هستند و نه شاه مقید به قیودی از سوی مردم است. در این شکل از حکومت، مردم حکم بنده را در برابر شاه دارند و محکوم تمایلات شخصی او هستند.

دلایل مشروعیت حکومت مشروطه:

مشروعیت مشروطیت از دیدگاه محلاتی بر دو پایه شرعی استوار است. او پس از طرح یک سلسله دلایل عقلی در ارجحیت نظام مشروطه بر مستبده، به این نتیجه می رسد که با استقرار مشروطیت اولاً عموم رعیت از ظلم و تعدی دولت جائره مستبده و رجال خودخواه خلاص می­شوند. ثانیاً حفظ بیضه اسلام تحقق یافته و مملکت از قید رقیت بیگانگان و کفار نجات خواهد یافت. اگر در تحقق مشروطیت حداقل دو نتیجه فوق مترتب باشد می­توان نتیجه گرفت که سعی و کوشش در استحکام نظام مشروطه، از جهت نتیجه نخست، داخل در عنوان نهی از منکر و اقامه معروف و از جهت دوم داخل در عنوان ضرورت مرافعه با کفار در اعتلای عَلَم اسلام و حفظ مملکت مسلمین از تهاجم کفار است. پس سعی و کوشش در راه استقرار مشروطیت به معنی تلاش در جهت این دو تکلیف شرعی و مسامحه در این راه مسامحه در اطاعت از دستور خدا در ادای تکلیف امر به معروف و نهی از منکر و مرافعه با کفار است. دلیل فتوای مراجع و علما که معارضه با مجلس شورای ملی در حد محاربه با امام زمان می باشد نیز همین است، چرا که مخالفت با مشروطیت و قلع و قمع آن جز تثبیت ظلم و تسلیط کفار بر مملکت اسلامیه نتیجه­ ای نخواهد داشت.

———–

—————————–

————————————————

در صورت تمایل می توانید، توضیحات مربوط به دو رساله دیگر مشروعه خواهان (تذکره الغافل و ارشاد الجاهل و حرمت مشروطه) و مشروطه خواهان (تنبیه الامه و تنزیه المله و کلمه جامعه شمس کاشمری) و مبحث مربوط به ماهیت قانونگذاری درنظام مشروطه از نظر علمای مشروطه خواه را به صورت پی دی اف می توانید تهیه نمایید.

فهرست مطالب:

الف- رساله های مشروعه خواهان

۱- کشف المراد من المشروطه و الاستبداد: محمدحسین بن علی اکبر تبریزی

۲- تذکره الغافل و ارشاد الجاهل: نویسنده این اثر معلوم نیست

۳- حرمت مشروطه: شیخ فضل الله نوری

ب- رساله های مشروطه خواهان

۱- الئالی المربوطه فی وجوب المشروطه: تألیف محلاتی غروی

۲- تنبیه الامه و تنزیه المله: تألیف علامه نائینی

۳- کلمه جامعه شمس کاشمری: تألیف فاضل خراسانی ترشیزی

ماهیت قانونگذاری درنظام مشروطه از نظر علمای مشروطه خواه

نوع فایل: پی دی اف                تعداد صفحات: ۲۰

قیمت: ۲۰۰۰ تومان

دانلود رایگان

با آرزوی موفقیت روزافزون

مطلب پیشنهادی

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام)

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام)

جزوه آموزشی منبع شناسی تاریخ ایران اسلامی (بعد از اسلام) به تفکیک سلسله ها ویژه …

2 دیدگاه

  1. سلام بنده مبلغی رابرای خرید فایل کتاب رسایل مشروطیت پرداخت کردم ولی لینک دانلود آن فعال نشدلطفا فایل پی دی اف کتاب را به ایمیلم بفرستید ممنون

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.