خانه / تاریخ ایران / تاریخ ایران اسلامی / 15- قاجاریه / فهرست قراردادهای ایران دوره قاجار با سایر کشورها و موضوع آنها

فهرست قراردادهای ایران دوره قاجار با سایر کشورها و موضوع آنها

مشاهده: 4256 بار

دوره قاجاریه در ایران با پادشاهی آغا محمدخان (در حدود سال ۱۱۷۳ش) آغاز شد و پس از یک دوره کوتاه پادشاهی موسس این سلسله، نوبت به جانشینان وی رسید. سلسله قاجاریه تا فروپاشی آن توسط رضاخان در سال ۱۳۰۴ش به حیات خود ادامه داد و در این مدت هفت تن به پادشاهی رسیدند: ۱- آغا محمد خان ۲- فتحعلیشاه ۳- محمد شاه ۴- ناصرالدین شاه ۵- مظفرالدین شاه ۶- محمدعلی شاه ۷- احمدشاه.

دوران طولانی صد و چند ساله ای که قاجارها بر ایران حکومت کردند، تحولات و رویدادهای بسیاری در ایران رخ داد. رهبران قاجار ابتدا قدرت خود را از نظام قبیله ای آغاز کردند، سرانجام به عنوان پادشاهان ایرانی در سطح جهان شناخته شدند.

انگلیسی‌ها و روس‌ها که همواره مترصد فرصت بودند تا در ایران نفوذ کنند و به مقاصد خود دست یابند، در این دوران به اهداف خود رسیدند. در ادامه فهرست قراردادهایی که پادشاهان این دوره از تاریخ ایران با سایر کشورها و یا با تبعه دیگر کشورها منعقد نموده اند را مشاهده می کنید.

پادشاه ایراننام قراردادنماینده ایرانکشور مقابلتاریخ انعقاد قرارداد
فتحعلی شاهفین کن اشتاینمیرزا رضاخان قزوینیفرانسه- ناپلئون۱۲۲۲ق/ ۱۸۰۷م
مجملمیرزا شفیع خان مازندرانىانگلیس- سرهار فورد جونز۱۲۲۴ق/ ۱۸۰۹م
مفصلصدارت میرزا محمد شفیع مازندرانیانگلیس- سر گور اوزلی۱۲۲۷ق/ ۱۸۱۲م
گلستانمیرزا ابوالحسن خان ایلچیروسیه- ردیشچوف (ردیشخوف)وساطت ‎سرگور اوزلی۱۲۲۸ق/ ۱۸۱۳م
تهرانصدارت میرزا محمد شفیع مازندرانیانگلیس- الیس۱۲۲۹ق/ ۱۸۱۴م
ارزنه الروم اولمیرزا تقی خان فراهانی (شمیم، ص۱۱۵)- میرزا محمدعلی خان مستوفی الممالک (روابط خارجی مهدوی، ص۲۲۹)عثمانی- محمد امین پاشا (شمیم، ص۱۱۵) رئوف پاشا (روابط خارجی مهدوی، ص۲۲۹)۱۲۳۸ق/ ۱۸۲۳م
ترکمنچایمیرزاعبدالحسن‌خان و آصف‌الدولهروسیه- ایوان پاسکویچ۱۲۴۳ق/۱۸۲۸م
محمدشاهارزنه الروم دوممیرزا تقی خان وزیر نظام- (امیر کبیر)انورافندی۱۲۶۳ق/ ۱۸۴۷م
ناصرالدین شاهپاریسفرخ خان امین الملکانگلیس- لرد کولی۱۲۷۳ق/ ۱۸۵۷م
تلگرافمیرزا حسین خان مشیر الدولهانگلیس۱۲۷۹ق/ ۱۸۶۲م
رویترمیرزا حسین خان سپهسالارانگلیس- بارون جولیوس دو رویتر۱۲۸۹ق/ ۱۸۷۲م
کشتیرانی در کارونمیرزا علی‌اصغرخان امین‌السلطانانگلیس- کمپانی برادران لینچ۱۳۰۶ق/ ۱۸۸۸م
لاتاریمیرزا ملکم خانانگلیس- یوزی دو کار دوئل۱۳۰۶ق/ ۱۸۸۹م
بانک شاهنشاهیمیرزا علی اصغرخان امین‌السلطانانگلیس- بارون جولیوس دو رویتر۱۳۰۶ق/ ۱۸۸۹م
توتون و تنباکوصدارت میرزا علی اصغرخان امین‌السلطانانگلیس- ماژور جرالد تالبوت و امضای وزیر مختار انگلیس در ایران، سرهنری درومند ولفرجب ۱۳۰۷ق/ مارس۱۸۹۰م
بانک استقراضیصدارت میرزا علی اصغرخان امین‌السلطانروسیه- پولیاکف و رافالویچشوال ۱۳۰۷ق/ مه ۱۸۹۰م
آخالمیرزا سعیدخان مؤتمن‌الملکروسیه- ایوان زینوویف۱۲۹۸ق/۱۸۸۱م
امتیاز نفت شمالمحمدولی خان خلعتبری۱۳۱۳ق/ ۱۸۹۶م
احمدشاهامتیاز نفت شمالمحمدولی خان سپهسالارروسیه- خوشتاریا۱۳۳۴ق/ ۱۹۱۶م
۱۹۱۹وثوق الدولهانگلیس- سر پرسی کاکس۱۳۳۷ق/۱۹۱۹م
۱۹۲۱مشاورالممالکروسیه- ارگی چیچرین ل.کاراخان۱۳۴۰ق /۱۹۲۱م

 

قرارداد با تبعه سایر کشورها:

پادشاه ایراننام قراردادنماینده ایرانطرف قراردادتاریخ انعقاد قراداد
مظفرالدین شاهدارسیعلی اصغر خان امین السلطاندارسی- انگلیس۱۳۱۹ق /۱۹۰۱م

 

قرارداد کشورها درباره ایران:

پادشاه ایراننام قراردادکشورها (طرفین قراداد)تاریخ انعقاد قرارداد
محمدعلی شاه۱۹۰۷روسیه و انگلیس(سرادوارد گری)۱۳۲۵ق /۱۹۰۷م
احمد شاه۱۹۱۵روسیه و انگلیس (سرادوارد گری)۱۳۳۳ق /۱۹۱۵م
برست لیتوفسکروسیه با آلمان و اتریش۱۳۳۶ق /۱۹۱۸م

 

ناصرالدین شاه قاجار
ناصرالدین شاه قاجار

موضوع قراردادها:

فین کن اشتاین: مدرن‌سازی ارتش قاجار، برگرداندن گرجستان به ایران و مجبور ساختن روسیه به واگذار نمودن آنجا

مجمل: ایجاد اتحاد نظامی و بر طرف کردن هرگونه خطری که ممکن بود از طریق ایران متوجه هندوستان شود.

مفصل: ایجاد اتحاد نظامی و بر طرف کردن هرگونه خطری که ممکن بود از طریق ایران متوجه هندوستان شود.

گلستان: جدا شدن برخی از  ایالتهای شمال شرقی از ایران

تهران: بر طرف کردن هرگونه خطری که ممکن بود از طریق ایران متوجه هندوستان شود.

ارزنه الروم اول: حل مسائل مرزی

ترکمنچای: خانات ایروان و نخجوان به روسیه واگذار شد و ایران حق کشتی‌رانی در دریای خزر را از دست داد.

پاریس: جدا شدن هرات و استقلال افغانستان

تلگراف: تأسیس خط تلگراف لندن- هندوستان از طریق ایران و خلیج فارس

رویتر: واگذاری امتیاز ساختن هرگونه راه و راه آهن و سد از دریای مازندران تا خلیج فارس و بهره‌برداری از همه معادن ایران (بجز طلا و نقره) …

کشتیرانی در کارون: آزادی کشتیرانی در رود کارون را از مصب تا اهواز برای کشتیهای بازرگانی

لاتاری: امتیازنامه تأسیس قمارخانه در ایران

بانک شاهنشاهی: امتیاز تأسیس بانک شاهنشاهی

توتون و تنباکو: امتیاز تجارت توتون و تنباکو به مدت پنجاه سال به تالبوت اعطا گردید.

بانک استقراضی: امتیاز تأسیس بانک استقراضی

آخال: تعیین مرزهای دو کشور در مناطق ترکمن‌نشین شرق دریای خزر

امتیاز نفت شمال: اجازه استخراج نفت در تنکابن و کجور و کلارستاق مازندران

امتیاز نفت شمال: امتیاز استخراج نفت به مدت ۹۹ سال و امتیاز کشف استخراج نفت وگاز طبیعی و قیر و موم طبیعی معدنی” را در حوزه ایالات گیلان و مازندران و استرآباد (به استثنای محال و نقاطی که به موجب فرمان ناصرالدین شاه به محمدولی خان خلعت بری واگذار شده بود ) به مدت ۷۰ سال به خوشتاریا

۱۹۱۹: زمام امور مالیه و ارتش ایران در اختیار مستشاران انگلیس قرار می گرفت.

۱۹۲۱: مسائل ارضی، مالی، اقتصادی، نظامی و سیاسی- نقض عهدنامه های دوران رژیم تزاری روسیه با ایران

دارسی: امتیاز حفاری و استخراج نفت

۱۹۰۷: تقسیم ایران به سه منطقه تحت نفوذ روسیه، انگلیس و بی طرف

۱۹۱۵: تقسیم ایران به دو منطقه تحت نفوذ روسیه و انگلیس

برست لیتوفسک: لزوم تخلیه کامل خاک ایران از نیروهای روسیه و عثمانی

 

منابع:

ایران در دوره سلطنت قاجار، علی اصغر شمیم

تاریخ روابط خارجی ایران: از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ جهانی دوم (۱۵۰۰-۱۹۴۵)، عبدالرضا هوشنگ مهدوی

تاریخ ایران از آغاز تا انقراض قاجاریه، حسن پیرنیا و عباس اقبال آشتیانی

عصر بی خبری یا تاریخ امتیازات در ایران، ابراهیم تیموری

دانلود فایل پی دی اف

مطلب پیشنهادی

ایران و جنگ جهانی اول

ایران و جنگ جهانی اول

اندک زمانی پس از تاجگذاری احمدشاه جنگ جهانی اول آغاز شد. این جنگ که حاصل …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.